Bieżący numer

Archiwum

Czy fale elektromagnetyczne i pole magnetyczne stanowią zagrożenie dla zdrowia i produkcyjności drobiu?
Prof. dr hab. Andrzej Koncicki, lek. wet. Bartłomiej Tykałowski, lek. wet. Karolina Koncicka-Świderska Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn

Dzisiaj wiadomo, że fale elektromagnetyczne i pole magnetyczne nie są obojętne dla organizmów żywych, a ekologia ma w tej dziedzinie szerokie pole działania. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaliczyła pola elektromagnetyczne o częstotliwości sieciowej do grupy czynników przypuszczalnie rakotwórczych, czyli do tej samej kategorii, co np. spaliny samochodowe.
Inspiracją do zajęcia się tą problematyką było pytanie producenta drobiu następującej treści: czy fale elektromagnetyczne wytwarzane przez stację bazową telefonii komórkowej (popularnie nazywaną anteną) mogą być przyczyną problemów zdrowotnych i obniżonej produkcyjności drobiu?
Piśmiennictwo
1.
1. ACGIH American Conference of Governmental Industrial Hygienists, Threshold Limit Values for Chemical Substances and Physical Agents. Biological Exposure Indices, Cincinnati, 2006.
2. Borzemska W., Niedziółka J., Lis M.W.: 2002. Effect of additional magnetic field on hatching indicators and embropathology of dead embryos in the Japanes quail.Ann. Anim. Sci. Suppl, 1, 59-62.
3. Council of the European Union Recommendation of 12 July 1999 on the limitation of exposure of the general public to electromagnetic fields (0 Hz to 300 GHz) 1999/519/EC, Official Journal of the European Communities, L 199/59.
4. Dobrowolski W.: 2004. Wpływ krótkotrwałej ekspozycji stałego pola magnetycznego wysokiej indukcji podczas lęgu na zmiany krzywej wzrostu przepiórki faraon (Coturnix coturnix pharaon) w okresie posnatalnym. Zesz. Nauk. AR we Wrocławiu. Zootech. LII. (505), 75-81.
5. Dyrektywa 2004/40/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektromagnetycznymi). Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 184, 2004 (http://www.doc.ukie.gov.pl/dt/32004L0040.doc)
6. Janowski T.M.: 1995. Geopatyczne stanowiska zwierząt. Medycyna Wet.,51, 3, 148-149.
7. Joshi M.V., Khan M.Z., Damle P.S.: 1978. Effect of magnetic field on chick morphogenesis. Differentiation, 10, 39-43.
8. Karpowicz J., Gryz K.: 2003. Stacje bazowe telefonii komórkowej. Bezpieczeństwo Pracy, nr 4, 17-19.
9. Kiciński W., Żera A.: 2002. Pole elektromagnetyczne w środowisku człowieka. II Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna „Ekologia w elektronice”, W-wa 5-6.12.2002, 43-51
10. Kleuber K.M.: 1981. The teratogenicity of low-level magnetic fields in the developing chick embryo. Anat. Rec., 199, 144.
11. Levine R.L., Dooley J.K., Bluni T.D.: 1985. Magnetic field effects on spatial discrimination and melatonin levels in mice. Physiology and Behavior 58, 535-537.
12. Lis M.W.: 2001. Badanie wpływu pola magnetycznego na embriogenezę zarodków kurzych. AR Kraków. Praca doktorska.
13. Lis M.W., Niedziółka J.W., Tombarkiewicz B., Pawlak K.: 2003. Różnice w przebiegu klucia się piskląt przepiórki japońskiej (Coturnix coturnix japonica) i kury domowej (Galus galus) w polu magnetycznym. Rocz. Nauk Zoot. Supl. 17/2, 747-750.
14. Lis M.W., Niedziółka J.W., Pawlak K., Roman T.: 2004. Wrażliwość zarodków przepiórki japońskiej (Coturnix coturnix japonica) na dodatkowe pole magnetyczne (50 Hz) w zależności od czasu przechowywania jaj. Cz. I. Wpływ na wylęgowość i uszkodzenia zarodków. Zesz. Nauk. AR we Wrocławiu, Zootech. 52 (505), 155- 160.
15. Lis M.W., Niedziółka J.W., Pawlak K., Roman T.: 2004. Wrażliwość zarodków przepiórki japońskiej (Coturnix coturnix japonica) na dodatkowe pole magnetyczne (50 Hz) w zależności od czasu przechowywania jaj. Cz.II. Wpływ na przebieg i synchronizację klucia. Zesz. Nauk. AR we Wrocławiu, Zootech. 52 (505), 161-165.
16. Manczarski S.: 1969. Teoria plazmy elektronowej w środowisku biologicznym. Postępy fizyki. 20, 3, 381-384.
17. Martin A.H.: 1988. Magnetic field and time dependent effects on development.Bioelectromagnetics, 9, 393-396.
18. Niedziółka J., Janowski T.M.: 1996. Badania nad wpływem sztucznych pól elektro-magnetycznych (50Hz) na przebieg lęgu piskląt. Acta Agr. et Silv. Ser. Zoot. 34, 31-37.
19. Niedziólka J., Lis M.W., Borzemska W.B.: 2002. Effect of additional magnetic field on hatchability of Japense quail eggs (Coturnix coturnix japonica), Ann Anim, Sci. Suppl., 1, 55-58.
20. Orbach-Arbouys S., Abgral S., Bravo-Cuellar W.: 1999. Recent date from the literature on the biological and pathologic effect of electromagnetic radiation, radio waves and stray currents. Pathol. Biol, 47(10), 1085-1093.
21. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów. Dz.U. nr 192, poz. 1883, 2003.
22. Ruzicka F.: 2007. Wpływ stacji bazowych GSM na okres życia ludności.http://iddd.de/umtsno/60krebs.htm#ruzi
23. Santini R., Santini P., Danze J.M., LeRuez P., Seigne M.: 2002. Symptoms experienced by people living in vicinity of mobile phone base stations: Incidences of distance and sex. Pathol. Biol. 50: 369-373.
24. Sechman A., Niedziólka J., Lis M.W., Rząsa J.: 2005. Changes in thyroid hormone levels in chicken embroys exposed to extremely low frequency electromagnetic field. Arch. Geflugelk.
25. Terol F.F., Panchon A.: 1995. Exposure of domestic quail embryos to extremely low freqency magnetic fields. Int. J. Radiat. Biol. 68, 321-330.
26. Zmyślony M.: 2002. Działanie stałych i sieciowych pól magnetycznych występujących w środowisku człowieka na układy biologiczne. Mechanizm rodnikowy. Inst. Medycyny Pracy im. Prof. Nofera, Łódź.