Bieżący numer

Archiwum

Mikotoksyny i grzyby toksynotwórcze, jako istotny wskaźnik jakości żywności i pasz.
J.Chełkowski, Instytut Genetyki Roślin, Polska Akademia Nauk w Poznaniu

Zawartość mikotoksyn – metabolitów wytwarzanych przez grzyby mikroskopijne (mikroskopowe, nitkowate) nazywane potocznie pleśniami - jest ważnym wskaźnikiem jakości ziarna zbóż, produktów spożywczych i pasz.
Grzyby jako organizmy cudzożywne wydzielone zostały z Królestwa Roślin po utworzeniu Królestwa Grzybów MYCOTA. Ich organizm to nitkowata grzybnia, na której wytwarzają się zarodniki konidialne oraz zarodniki generatywne (płciowe) o rozmiarach od kilku do kilkudziesięciu mikrometrów. Stąd nazwa „grzyby mikroskopijne”, gdyż widoczne są ich struktury dopiero pod mikroskopem.
Najważniejsze pod względem ekonomicznym i toksykologicznym w skali europejskiej i światowej jest pięć mikotoksyn: aflatoksyna B1, ochratoksyna A, deoksyniwalenol, zearalenon i fumonizyna B1. Mikotoksyny te tworzone są przez grzyby toksynotwórcze, będące często obecne jako składnik mikroflory gleby, płodów rolniczych i ogrodniczych oraz pasz. Z uwagi na częste występowanie wymienione mikotoksyny uznane zostały za najczęściej zanieczyszczające płody rolne, pasze i żywność metabolity grzybów. Ochratoksyna A jest metabolitem wytwarzanym w ziarnie zbóż po żniwach przez grzyby saprofityczne rodzajówAspergillus i Penicillium w warunkach nieprawidłowego przechowywania ziarna. Aflatoksyna B1 i jej pochodne zanieczyszczają importowane arachidy, śruty arachidowe i śruty innych roślin oleistych. Występowanie tych metabolitów stwierdzono w ziarnie kukurydzy na kontynencie amerykańskim a ostatnio w krajach Europy Południowej. Deoksyniwalenol i zearalenon i ich pochodne wytwarzają patogeniczne gatunki Fusarium, porażające kłosy i ziarniaki zbóż drobnoziarnistych i kolby kukurydzy we wszystkich strefach klimatycznych. Fumonizyna B1 jest bardzo częstym zanieczyszczeniem ziarna kukurydzy w klimacie subtropikalnym, a wytwarzana jest przez gatunki Fusarium verticillioides (F.moniliforme) i F.proliferatum.
Zawartość liczby zarodników grzybów w gramie surowca (CFU – colonies forming units) lub produktu również jest wymiernym wskaźnikiem jakości – szczególnie ziarna zbóż i mieszanek paszowych sypkich i granulowanych.
Wybrane pozycje literaturowe:
Chełkowski J. (1985). Mikotoksyny, grzyby toksynotwórcze, mikotoksykozy. Wydawnictwo SGGW, Warszawa
Packa D. (2005) Fitotoksyczna aktywność patogenów nekrotroficznych z rodzajuFusarium. Rozprawy i monografie nr 106. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Perkowski J. (1999) Badania zawartości toksyn fuzaryjnych w ziarnie zbóż. Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Rozprawy Naukowe. Zeszyt 295
Ryniecki A. i Szymański P. (Redakcja) (1999) Poradnik DOBRZE PRZECHOWANE ZBOŻE. Wydanie III, MrINFO i Towarzystwo Umiejętności Rolniczych, Poznań
Task Force Report, Mycotoxins: Risks in Plant, Animal, and Human Systems. Council for Agricultural Science and Technology
Ames, Iwowa, USA (2003).



okladka

okladka


okladka